ihtiyarlık sorunları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
ihtiyarlık sorunları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Yaşlılık

YAŞLILIK
Niçin bazı ağaçlar 8 bin yıldan fazla yaşarken bazı sineklerin ömrü 1 gündür? Niçin bir insan en çok 120 yıldan fazla yaşayamaz? Jerontolog denen yaşlılık uzmanları bu soruyu tek bir yanıtla cevaplandırmıyorlar. Amerikalı Doku Bilimi Uzmanı Leonard Hayflick, insanın ihtiyarlamasında kalıtım dokularımızın "genlerin" sorumlu olduğunu ve insanın varlığının ilk saniyesinden itibaren bir tür hayat saati bulunduğunu, ömrün sınırlarını bu saatin çizdiğini öne sürüyor.

Aynı uzmanın mesai arkadaşı W. Donner Denckla ise, gerek insanlarda gerekse hayvanlarda daha gençlik yıllarında salgılanan hipofiz hormonunun yaşlılığa neden olduğunu ölümün vadesini de bu hormonun saptadığını öne sürüyor.

Kesin olan, insanın artan yaşı ile birlikte bazı yeteneklerini kaybetmeye başlamasıdır. Yaşlılıkta ölen dokuların yenilenmesi ve onarılması yavaşlamakta, iyi ve kötü dokuların birbirinden ayırt edilmesi giderek güçleşmektedir.

Bunda ergenlik ve menopoz dönemlerindeki hormon dürtüsünün de etkisi bulunmaktadır. Bu olaylar insanın hayatında yeni dönemler oluşturmaktadırlar. Bilinen başka kesin bir gerçek de, bizlerin dedelerimiz, ninelerimiz, annelerimiz, babalarımızdan daha uzun yaşadığımızdır. Geçtiğimiz yüzyılın sonunda Avrupa'da ortalama insan yaşı 50 düzeyindeydi. Bugün ise ortalama insan ömrü sanayileşmiş ülkelerde 78 yıla ulaşmış bulunuyor. Aynı zamanda bir yaşlılık uzmanı olan eski Alman Aile Bakanı Ursula Lehr, gençlik yaşlarının zamanımızda giderek uzadığını belirterek, "Sağlık, dış görünüş ve içimizdeki dinamizm bakımından yüzyılımızın başında 49 yaşındaki bir kadını karşılaştırmak mümkün olsa günümüzde 70 yaşındaki bir kadından daha yaşlı olduğunu görürdük" diyor.

Yaşam saatimiz durmadan ilerliyor. Ancak bu saat birçok yaş gençte geri kalmaktadır. Bir insanın yaşı, yaşanan yıllardan değil, bilakis kişiliğinden ve kişiliğinin bireysel özelliklerinden kaynaklanmaktadır. İyi dostlardan oluşan bir çevre, bir hayat iksiri gibi olumlu etki sağlar. Ayrıca olaylara karşı merak ve ilgi, bedensel ve zihinsel jimnastik ve sağlıklı bir beslenme de bu alanda etkili olmaktadır.

Yaşlılık, cinsellik (cinsel iktidar) ile de bağımlıdır. Tüm yaşamı boyunca cinsel olarak aktif bulunan kişilerin, daha yüksek yaşlarda daha fazla cinsel etkinliğe sahip olduklarını söylüyor. Psikiyatrisi O.J. Thienhaus ise, ileri yaşlara kadar yaşayabilenlerin cinsel açıdan da etkin olduklarını söylüyor.

Senile Dementia (Bunaklık) Nedir?

SENİLE DEMENTİA (BUNAKLIK)

Bunaklık, beynin normal fonksiyonlarının azalmasıyla ortaya çıkan unutkanlık, şaşkınlık ve gerçek dünyayla bağların kop-masıdır. 65 yaşından önce pek görülmez.

Bunaklığın sebebi bazen beyindeki yerine konamayan hücrelerin harap olmasıdır. Bunun ilaçlarla tedavisi mümkün olabilir. Bir de damar sertliğine bağlı olarak beyine kan taşıyan arterlerin daralıp sertleşmesiyle oluşan bunaklık vardır. Bunaklığın semptonları nelerdir?

Önceleri kademeli olarak artan bir unutkanlık görülür. (Özellikle en son olayları unutmak). Yaşlı birkaç saat öncesindeki bir olayı hiç hatırlamaz ama gençliğine ait bir anıyı tüm ayrıntısıyla anlatabilir. Aylar haftalar geçtikçe yaşlının kavrama ve muhakeme (kıyaslama yapma) yetilerinde azalma, ev halkıyla ilgilenmeme, birlikte paylaşılan televizyon izleme gibi işlere ilgisizlik baş gösterir. Hastanın masa adabı kötüleşir, temizliğini ihmal eder, her zamanki nezaketi bile yok olabilir. Bazen hasta saldırganlaşabilir.

Böyle bir hastayı yalnız bırakmak çok tehlikeli sonuçlar doğurur. Unutkanlığı ve konsantrasyon yetisinin kaybolmasıyla birtakım kazalara karşı savunmasız kalır. Örneğin, havagazı musluğunu kapatmayı unutabilir ya da soba yakmaya kalkarken yangın çıkartabilir. Ne yapmalı?

Yakınınızın yaşlandıkça bazı şeyleri unutmaya başladığını gözlemler gözlemlemez hemen doktora görünmesini sağlayın. Her ne kadar bir tedavi söz konusu değilse de doktor hem hastaya hem de onunla ilgilenecek kişiye bazı pratik öğütler verebilir.

Aramalar: bunak nedir, bunaklık, bunama nasıl olur

Kadınlarda Yaşlılık Bunalımı

BUNALIM DEVRESİNDE NE YAPMAK GEREKİR?

Kadının hatırlaması gereken ilk şey pençesine düştüğü garip duyguların geçici olduğu ve bir zaman sonra alışabileceğidir. Ev dışında alışkanlıkları olan kadınların bu değişime uyması daha kolay olur; fakat tümüyle eve, komşulara, televizyona bağlı kadınlar epey zorluk çekerler.

Birleşik Amerika'da ve İngiltere'de yapılan dikkatli araştırmalarda kadınların üçte ikisinin hiç bir üzüntü ve rahatsızlık duymadan adet kesilmesi devresini atlattıkları ortaya çıkmıştır. Geri kalan üçte birinin yardıma ihtiyacı vardır. Kadını ve geçmişini bilen aile doktoru ona yardımcı olabilir. Genellikle kadın anlayışa, içtenliğe ve güvene gereksinim duyar. Uykusuzluk sorun yaratırsa, hafif yatıştırıcılar; davranış değişmeleri, huzursuzluk ve bunalım varsa, trankilizanlar; sıcaklık ve terleme nöbetleri geliyorsa, hormonlar verilir.

kadınlarda ihtiyarlık bunalımı yaşlılık stresi yaşlanma ile birlikte görülen huysuzluk psikolojik sorunlar ileri yaş depresyonu menopoz

Birçok kadın dergilerinde yazılanların tersine, bu devrede yardıma gereği olan her kadına hormon tedavisi yapılmaz. Eğer adet hâlâ düzenli ve miktarı doğalsa hormonların hiç bir yararı yoktur. Ancak nöbetler çok şiddetli ve sıksa hormonlar yararlı olabilir. Östrojen (genellikle tavsiye edilen hormondur) küçük dozajlarda kullanılırsa nöbetleri denetleyecektir fakat bu adet kesilmesine uğramış bir kadının derisini yenilemeyecek, saçlarına ve gözlerine parlaklık eklemeyecektir. Kadın, bunları "yaşamındaki değişmeyi" doğal karşılayarak ve bunun yaşamın sonu değil de yalnızca bir "değişim" olduğunu fark ederek elde edebilir.

Nöbetleri denetlemek için kullanılan östrojen dozu değişiktir ve doktorların çoğu, mümkün en az dozu kullanmak isterler. Doktora yardım etmesi için hastadan nöbetleri sayması istenir. Kadın her gün meydana gelen ateş nöbetlerini sayar ve doktor bu sayıya göre östrojen dozunu azaltır veya çoğaltır; böylece günde beşten fazla nöbet geçirmemesi sağlanır. Bu, ilacı hastaya "uydurmak" şeklinde tanımlanır ve belirtileri denetlemek için en iyi yoldur; fakat bazen hasta sabırsızsa veya doktorla işbirliği yapma yeteneğine sahip değilse, doktor doğum kontrol hapı tavsiye edebilir. Bu tedavi şekli etkili fakat daha maliyetlidir ve tabi kadında adetler yeniden başlayacaktır.